Nghiên cứu văn hóa / Cultural studies

NGHIÊN CỨU VĂN HÓA

CULTURAL STUDIES

ANDREW EDGAR

Dù thuật ngữ “nghiên cứu văn hóa” (cultural studies) có thể được dùng, theo nghĩa rộng, để chỉ mọi phương diện của việc nghiên cứu văn hóa, và theo đó có thể được hiểu là bao quát những cách hiểu và phân tích khác nhau về văn hóa, chẳng hạn trong xã hội học, sử học, dân tộc học và phê bình văn học, thậm chí cả sinh học xã hội, thì nó cũng có thể, theo nghĩa chính xác hơn, được hiểu là chỉ một lĩnh vực khảo cứu học thuật riêng biệt. Theo cách hiểu thứ hai này, nguồn gốc của nó có thể tìm thấy trong các công trình của Raymond Williams và Richard Hoggart vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, và từ đó dẫn đến sự thành lập Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Đương đại Birmingham vào năm 1964, ban đầu do Hoggart làm giám đốc, sau đó là Stuart Hall. Từ những công trình này đã hình thành một cách tiếp cận liên ngành đối với văn hóa, không chỉ dựa vào các phương pháp chính thống của khoa học xã hội mà còn tiếp thu những hướng tiếp cận cấp tiến hơn, chẳng hạn như chủ nghĩa nữ quyền, chủ nghĩa Marx và ký hiệu học. Sự pha trộn các cách tiếp cận này đã tạo điều kiện cho việc đặt ra những câu hỏi mới, và từ đó dẫn đến việc xác định lại nội hàm của khái niệm “văn hóa”. Đặc biệt, có thể xem nghiên cứu văn hóa đã tự đặt mình đối lập với những tiền niệm về văn hóa thường thấy trong các ngành phê bình truyền thống, như phê bình văn học, mỹ học và âm nhạc học.

Trong khi các ngành truyền thống ấy chủ yếu xem các sản phẩm văn hóa như những đối tượng hay văn bản có thể được nghiên cứu một cách chính đáng, thậm chí đến mức cạn kiệt, tách biệt khỏi bối cảnh xã hội và lịch sử của sự sản xuất và tiêu thụ chúng, thì những người đề xướng nghiên cứu văn hóa lại tìm cách đặt các sản phẩm văn hóa trong mối quan hệ rõ ràng với những thực hành xã hội khác, đặc biệt là với các cấu trúc chính trị và các thứ bậc xã hội như chủng tộc, giai cấp và giới. Hệ quả của cách tiếp cận này là những sản phẩm văn hóa được nghiên cứu không thể chỉ là những sản phẩm được giới tinh hoa trí thức-nghệ thuật tuyển chọn và tôn vinh, mà đúng hơn phải là những sản phẩm vật chất và biểu tượng được gặp thấy trong mọi tầng lớp và mọi bộ phận của xã hội. 

Vì vậy, có thể xem nghiên cứu văn hóa là nằm giữa một bên là cách tiếp cận văn hóa đối lập minh nhiên với việc tôn vinh văn hóa cao cấp hay văn hóa tinh hoa, được thể hiện ở các tác phẩm kinh điển được nghiên cứu trong ngành văn chương Anh chẳng hạn, hoặc ở đối tượng khảo cứu của âm nhạc học truyền thống, và bên kia là cách tiếp cận khác bắt nguồn tích cực hơn từ khoa học xã hội, đặc biệt là từ nhân học văn hóa và xã hội học văn hóa. 

Đọc thêm: 

Grossberg, L., Cary, N. and Treichler, P.A. (eds) (1992) Cultural Studies, New York: Routledge. 

Hall, S. (1980) ‘Encoding/Decoding’, in S. Hall, D. Hobson, A. Lowe and P. Willis (eds), Culture, Media, Language, London: Hutchinson.

—— (1996) Critical Dialogues in Cultural Studies, London: Routledge.

Inglis, F. (1993) Cultural Studies, Oxford: Blackwell.

Đinh Hồng Phúc dịch

Nguồn: Andrew Edgar, Peter Sedgwick. Cultural Theory: The Key Concepts. Routledge, 2008.