Logic học | Tư duy phản biện

Nghịch lý trò xổ số

 
 
Nghịch lý trò xổ số
 
 

John Woods, Andrew Irvine, Douglas Walton. “The Lottery Paradox” in Argument: critical thinking, Logic and the fallacies. Pearson Education Canada, 2004, p. 241. | Minh Cường dịch.
 
 
 
Ta hãy thử hình dung ra trò chơi xổ số, trong vô vàn tờ vé số của một lần chơi có một vé trúng thưởng. Vì tỉ lệ vé không trúng thưởng là rất cao, nên ta có thể tin rằng sẽ không có tờ vé nào là vé trúng thưởng. Nói cách khác, những người có óc duy lý sẽ thỏa mãn với niềm tin rằng “Tờ vé 1 không phải là vé trúng thưởng”, và “Tờ vé 2 không phải là vé trúng thưởng”, và “Tờ vé 3 không phả là vé trúng thưởng” và cứ thế đối với tất cả những tờ vé còn lại.
 
Tuy nhiên, dựa theo quy tắc liên kết trong logic mệnh đề, có vẻ như là những người có óc duy lý cũng sẽ thỏa mãn với lòng tin rằng “Tờ vé 1 không phải là vé trúng thưởng và tờ vé 2 không phải là vé trúng thưởng, và tờ vé 3 không phải là vé trúng thưởng, và cứ thế đối với tất cả những tấm vé còn lại,” nhưng đây rõ ràng là không nhất quán với những gì ta biết, tức một trong các tấm vé ấy sẽ là vé trúng thưởng. Ta có thể giải quyết sự không nhất quán này như thế nào?
 
Một cách để xử lý vấn đề này đó là thay vì tin rằng “Tờ vé 1 không phải là vé trúng thưởng” ta tin rằng “Tờ vé 1 có lẽ không phải là vé trúng thưởng”. Dùng phép liên kết, ta có lòng tin sau: “Tờ vé 1 có lẽ không phải là tờ vé trúng thưởng, và tờ vé 2 có lẽ không phải là vé trúng thưởng, và tờ vé 3 có lẽ không phải là vé trúng thưởng, và cứ thế đối với tất cả những tấm vé còn lại”, và điều này cũng không nhất quán với khẳng định “Có một vé trúng thưởng”.
 
Tuy nhiên, giải pháp này dẫn ta đi đến chỗ khó lòng nói được rằng ta biết mọi điều với sự chắc chắn về mặt logic. Sau hết, xác suất của phán đoán “Tờ vé n không phải là vé trúng thưởng” cao hơn nhiều so với nhiều phán đoán khác của ta trong đời sống hàng ngày. Sự chắc chắn logic, xem ra, là một món hàng thật hiếm hoi.
 

 

Ý KIẾN BẠN ĐỌC

Mọi liên lạc và góp ý xin gửi về: phucdh@triethoc.edu.vn hoặc phuongcn@triethoc.edu.vn
Bản quyền: www.triethoc.edu.vn
Chịu trách nhiệm phát triển kỹ thuật: Công ty TNHH Công Nghệ Chuyển Giao Số Việt