Chuyên đề triết học

Tác phẩm kinh điển

Thuật ngữ triết học

Di sản triết học

Bản tin triết học

Về ngữ nghĩa học siêu nghiệm vượt khỏi Phê phán lý tính thuần túy

Về ngữ nghĩa học siêu nghiệm vượt khỏi Phê phán lý tính thuần túy

Luận đề của tôi dựa vào hai luận điểm căn bản: 1) Phân tích pháp siêu nghiệm là phần cốt lõi của toàn bộ hệ thống Kant, nghĩa là nếu có bất cứ tính vô ước nào giữa nó với một học thuyết nào đó được Kant chủ trương trong quá trình lịch sử thì học thuyết, cái cuối cùng sẽ bị loại; 2) Phân tích pháp siêu nghiệm có thể làm việc khi và chỉ khi ta chấp nhận một cuộc cách mạng trong sự lý giải về các khái niệm, nghĩa là chúng không còn là các khái niệm lớp (class concepts) nữa, mà là những quy tắc hay chức năng của sự tổng hợp
  • Chính trị luận
  • Các nguyên lý của triết học pháp quyền
  • Bi kịch
  • Trò chuyện triết học
  • Khảo luận thứ hai về chính quyền
  • Cách ta nghĩ
  • Các quy tắc của phương pháp xã hội học
  • Từ bờ bên kia
  • Tri thức khách quan

Chuyên đề triết học

  • Về ngữ nghĩa học siêu nghiệm vượt khỏi Phê phán lý tính thuần túy

    Về ngữ nghĩa học siêu nghiệm vượt khỏi Phê phán lý tính thuần túy

    18/05/2013 20:15

    Luận đề của tôi dựa vào hai luận điểm căn bản: 1) Phân tích pháp siêu nghiệm là phần cốt lõi của toàn bộ hệ thống Kant, nghĩa là nếu có bất cứ tính vô ước nào giữa nó với một học thuyết nào đó được Kant chủ trương trong quá trình lịch sử thì học thuyết, cái cuối cùng sẽ bị loại; 2) Phân tích pháp siêu nghiệm có thể làm việc khi và chỉ khi ta chấp nhận một cuộc cách mạng trong sự lý giải về các khái niệm, nghĩa là chúng không còn là các khái niệm lớp (class concepts) nữa, mà là những quy tắc hay chức năng của sự tổng hợp sao cho việc suy tưởng cũng chính là việc tổng hợp.

  • Triết học liên văn hóa: khái niệm và lịch sử

    Triết học liên văn hóa: khái niệm và lịch sử

    17/05/2013 17:05

    Sự cần thiết phải xây dựng Triết học liên văn hoá xuất phát không chỉ từ nội tình của triết học, mà còn có những yếu tố ngoại tại khác: (a) Sự phổ biến của triết học phương Tây, ở một mức độ nhất định, đi liền với sức mạnh kinh tế và chính trị to lớn của các quốc gia phương Tây cũng như với lịch sử của chủ nghĩa thực dân,

  • Đọc một cách phê phán 'Luận Ngữ trích lục dẫn giải' của Phan Bội Châu

    Đọc một cách phê phán "Luận Ngữ trích lục dẫn giải" của Phan Bội Châu

    16/05/2013 19:54

    Kinh nghiệm của tôi về việc đọc bộ Khổng Học Ðăng tương tự với kinh nghiệm của Herbert Fingarette với sách Luận Ngữ. Fingarette nói rằng khi ông mới đọc Khổng Tử, ông thấy Khổng Tử là một ông thầy dạy đạo đức bình dân địa phương, những lời dạy của Khổng Tử trong Luận Ngữ thì xưa cũ chẳng có gì hợp thời cả.

  • Giải thích nguồn gốc bất bình đẳng giới (phần 1)

    Giải thích nguồn gốc bất bình đẳng giới (phần 1)

    15/05/2013 18:54

    Tôi đã nhiều lần cho rằng phân tích tình trạng áp bức nữ giới và nguồn gốc của tình trạng ấy cần tách thành hai khía cạnh vấn đề: lịch sử và quan niệm. Khía cạnh lịch sử đòi hỏi huyền thoại về “lối mô tả tộc người ở thì hiện tại” (“ethnographic present”) phải hoàn toàn bị xóa bỏ và các nhà nhân loại học

Tác phẩm kinh điển

  • Phê phán năng lực phán đoán [phần 1]

    Phê phán năng lực phán đoán [phần 1]

    07/05/2013 22:24

    Để phân biệt cái gì đấy là đẹp hay không, ta không dùng giác tính để liên hệ biểu tượng về nó với đối tượng nhằm có được nhận thức, trái lại, liên hệ với chủ thể và tình cảm vui sướng hay không vui sướng của chủ thể ấy thông qua trí tưởng tượng (có lẽ nối kết với giác tính khi hoạt động). Như thế, phán đoán sở thích không phải là một phán đoán nhận thức

  • Các nguyên lý của triết học pháp quyền [Lời tựa]

    Các nguyên lý của triết học pháp quyền [Lời tựa]

    06/05/2013 22:30

    Việc bộ Cương yếu này được in và, như thế, được xuất hiện trước cử tọa rộng rãi, đã cho tôi cơ hội làm rõ hơn một số Nhận xét mà mục đích hàng đầu là bình luận ngắn gọn về một số quan niệm gần gũi hoặc khác biệt với các quan niệm của tôi, về những hệ luận xa hơn của lập luận của tôi và về nhiều vấn đề khác ắt sẽ chỉ có thể minh giải thực sự trong bản thân các bài giảng.

  • Socrate tự biện [phần 02]

    Socrate tự biện [phần 02]

    06/05/2013 19:10

    Thưa quý công dân Athènes, lời tuyên án vừa rồi của quý vị không làm Socrate phẫn nộ bao nhiêu vì nhiều lý do, trong đó phải nói rằng nó không bất ngờ chút nào đối với kết cục tôi chờ đợi. Điều còn làm tôi ngạc nhiên hơn là sự chênh lệch giữa hai số phiếu; thú thật rằng tôi không ngờ mình bị kết án bởi một đa số yếu như thế, bởi vì nếu tôi tính đúng, chỉ cần có sự xê dịch của 30 phiếu là trắng án.

  • Phê phán năng lực phán đoán [Lời dẫn nhập]

    Phê phán năng lực phán đoán [Lời dẫn nhập]

    04/05/2013 23:03

    Trong chừng mực triết học được xem là chứa đựng các nguyên tắc cho nhận thức thuần lý về những sự vật thông qua các khái niệm (chứ không phải như môn lôgíc học chỉ đơn thuần chứa đựng các nguyên tắc cho mô thức của tư duy nói chung, không phân biệt đối tượng), người ta hoàn toàn có lý khi thường phân chia triết học ra thành triết học lý thuyết và triết học thực hành.

Thuật ngữ triết học

  • Hôn nhân

    Hôn nhân

    17/05/2013 17:51

    Kant trình bày một nghiên cứu hoàn toàn thế tục và có tính khế ước về bí tích hôn nhân trong Kitô giáo, đưa hôn nhân vào danh mục “các quyền đối với nhân thân tương tự như các quyền đối với vật” . Nhóm các quyền tư pháp này bao hàm “việc sở hữu một đối tượng bên ngoài như một vật và việc sử dụng nó như một nhân thân”

  • Nghịch lý của lý tính thuần túy

    Nghịch lý của lý tính thuần túy

    11/05/2013 14:58

    Kant xem sự nghịch lý như là một “cuộc thử nghiệm có tính quyết định, là sự thử nghiệm nhất thiết phải phơi bày ra bất cứ sai lầm nào đang ẩn giấu trong những giả định của lý tính” (SL §52b). Ông xem sự phát hiện ra nghịch lý lý thuyết của các ý niệm vũ trụ học,

  • Dialektikê (hê): Phép biện chứng

    Dialektikê (hê): Phép biện chứng

    09/05/2013 18:17

    Các phương cách nhận thức này cho thấy có mối quan hệ cặp đôi giữa những cái tương tự nhau: cái thấy được (đối tượng của thường kiến) là hình ảnh của cái khả niệm (đối tượng của khoa học); các hình ảnh (đối tượng của sự phỏng đoán) là những sự mô phỏng về các thực tại khả giác; các quan niệm (đối tượng của dianoïa) là những sự mô phỏng về các Bản chất vĩnh hằng.

  • Tính dục / Giới tính

    Tính dục / Giới tính

    04/05/2013 22:08

    Sự thảo luận của Kant về tính dục, bản năng tính dục (sexuality) và hành vi tính dục có phạm vi rộng đáng ngạc nhiên, và được thấy trong SHHĐL và ĐĐH. Ông xem sự khác biệt về tính dục như sự khác biệt đặc biệt trong loài người, và biến sự khác biệt này thành cơ sở cho nghiên cứu của ông về sự ham muốn tính dục. Trung tâm trong quan niệm của ông về tính dục là sự phân biệt có nền tảng luân lý giữa sự hợp nhất tính dục dựa theo “bản tính động vật đơn thuần” và sự hợp nhất tính dục theo “nguyên tắc” trong hôn nhân.

Di sản triết học

  • Triết lý Hy Lạp thời Bi kịch (phần 3)

    Triết lý Hy Lạp thời Bi kịch (phần 3)

    18/05/2013 10:08

    Heraklit thành Ephesus tấn công vào đêm tối thần bí đang bao phủ vấn đề biến dịch nơi Anaximander, và rạch sáng đêm tối đó bằng một lằn chớp linh thiêng. Ông tuyên bố: “Tôi đã chiêm nghiệm sự biến dịch. Và chưa từng có ai như tôi đã nhìn ngắm với biết bao là chú tâm cái triều lưu cùng nhịp điệu miên viễn của vạn vật. Và tôi đã thấy gì?

  • Chủ nghĩa Marx và Hiện tượng học

    Chủ nghĩa Marx và Hiện tượng học

    17/05/2013 17:24

    Sự minh giải chủ nghĩa Marx trên chỉ có trọn vẹn ý nghĩa khi những phân tích cụ thể về nhà nước, pháp chế, nghệ thuật, tôn giáo, triết học... của mỗi thời đại đã được gắn liền vào loại trực quan chính trị, pháp luật, mỹ thuật, tôn giáo, triết lý... tương ứng với nền kinh tế của cùng thời đại và cấu thành cuộc sống của người đương thời.

  • Triết lý đã đi đến đâu [phần 3]

    Triết lý đã đi đến đâu [phần 3]

    11/05/2013 22:53

    Tinh thần khoa học là tinh thần cách mệnh phấn khởi nhân lý và khuyến khích nhân loại bãi bỏ những hình thức phản lý và áp bức. Nhưng giai cấp trưởng giả vì đã thiết lập một chế độ bóc lột, tự nhiên lại sợ tư tưởng duy lý tiết lộ những mâu thuẫn xã hội tư bản và gây cơ hội cho vô sản tỉnh ngộ, vậy phải phủ định cái giá trị phổ biến và sâu xa của khoa học

  • Triết lý Hy Lạp thời Bi kịch [phần 2]

    Triết lý Hy Lạp thời Bi kịch [phần 2]

    11/05/2013 10:21

    Nếu muốn biện chính cho triết học, thì người ta phải chứng minh tại sao những dân tộc lành mạnh lại cần đến triết học và họ đã dùng nó vào việc gì. Nếu thực hiện được chuyện đó, có lẽ ngay cả những dân tộc bệnh hoạn cũng sẽ nhờ vậy mà có được tri thức hữu ích về những lý lẽ theo đó triết học là có hại cho họ.

Bản tin triết học

  • Socrate và nghệ thuật đối thoại

    Socrate và nghệ thuật đối thoại

    19/05/2013 14:09

    Socrates là người trí thức đầu tiên theo nghĩa hiện đại, vì dám tin vào một thứ chức năng thiên phú: phê phán không nhân nhượng xã hội ông đang sống: “Thật là sai lầm nếu quý vị nghĩ rằng chỉ cần giết người là trốn thoát lời chê trách sống không suy xét. Cách loại bỏ sự kiểm tra ấy vừa bất chính vừa bất khả thi, còn cách vừa chính đáng vừa dễ dàng là: thay vì tìm cách bịt miệng kẻ khác, hãy tự tu thân sửa tính”

  • Sáng như tơ mà chiều đã như sương

    Sáng như tơ mà chiều đã như sương

    15/05/2013 12:07

    Vào buổi bình minh của tư tưởng Tây phương đã có sự xung đột triệt để giữa hai cách nhìn. Với Heraklit (520 – 450 trước Công nguyên), toàn bộ thực tại đều không ngừng biến đổi: không có gì vững bền, không có khởi đầu, không có mục tiêu, không có sự ngừng nghỉ. “Người ta không thể tắm hai lần trong một dòng sông” là câu nói nổi tiếng của ông

  • Triết học đã bén rễ

    Triết học đã bén rễ

    13/05/2013 21:24

    Đọc Trò chuyện triết học, người ta có cảm tưởng đang bước lên những bậc thang ngày càng cao của “tháp ngà triết học”, không phải để tách rời khỏi xã hội, mà để nhìn qua các cửa sổ thấy được thế giới nhiều hơn, xa hơn, và để trở lại hiểu xã hội nhiều hơn. Triết học phương Tây đã từng được đưa lên trời rồi kéo xuống đất, nay được Bùi Văn Nam Sơn đem về Việt Nam và đưa vào tờ báo thị trường cho công chúng

  • Con thuyền của Hamvas Béla

    Con thuyền của Hamvas Béla

    10/05/2013 21:02

    Con người hãnh tiến và ồn ào, phóng chiếu mình vào vật chất, vào kẻ khác, chăm lo cho sự sinh tồn mà bỏ rơi truyền thống tinh thần, cắt đứt mối liên kết giác quan mình với vũ trụ, để nhận ra trật tự vũ trụ và tính nhất nguyên của hiện hữu. Đó là một quá trình tha hoá theo cách nói của nhà xã hội học người Pháp Lévy Bruhl.

Mọi liên lạc và góp ý xin gửi về: phucdh@triethoc.edu.vn
Bản quyền: www.triethoc.edu.vn
Chịu trách nhiệm phát triển kỹ thuật: Công ty TNHH Công Nghệ Chuyển Giao Số Việt